Słownik pojęć OZE
Bilans energetyczny
Bilans energetyczny to zestawienie ilości energii wytworzonej, zużytej oraz zgromadzonej w danym systemie lub obiekcie. Pozwala określić, czy produkcja energii pokrywa zapotrzebowanie użytkowników. Jest wykorzystywany do analizy efektywności energetycznej budynków, instalacji i całych gospodarek. Na jego podstawie można planować oszczędności oraz dobór odpowiednich źródeł energii.
Bilansowanie lokalne
Bilansowanie lokalne to proces równoważenia produkcji i zużycia energii w obrębie określonego obszaru, np. osiedla lub lokalnej sieci. Polega na jak największym wykorzystaniu energii wytwarzanej na miejscu, np. z instalacji fotowoltaicznych. Dzięki temu zmniejsza się obciążenie sieci elektroenergetycznej oraz straty przesyłowe. Bilansowanie lokalne zwiększa efektywność energetyczną i wspiera rozwój energetyki rozproszonej.
Brownfield
Brownfield w budownictwie oznacza inwestycje na terenie, który był już wcześniej zagospodarowany lub wykorzystywany. W przypadku brownfield, istnieje już pewna infrastruktura lub obiekty na danym terenie. Przykłady to modernizacje istniejących budynków, rozbudowy lub remonty. W przemyśle chemicznym, modyfikacje istniejącej fabryki w celu zwiększenia wydajności są przykładem brownfield.
Cable pooling
Cable pooling to innowacyjne rozwiązanie w dziedzinie odnawialnych źródeł energii (OZE). Polega ono na podłączeniu co najmniej dwóch różnych źródeł energii odnawialnej, takich jak farmy fotowoltaiczne i wiatrowe, do jednego punktu przyłączeniowego. Dzięki temu możliwe jest efektywniejsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej oraz zwiększenie stabilności dostaw energii.
Czytaj więcej o: Cable pooling
Certyfikat pochodzenia (zielony certyfikat)
Dokument potwierdzający, że określona ilość energii elektrycznej została wyprodukowana z odnawialnych źródeł. Jest to narzędzie stosowane w wielu krajach, w tym w Polsce, w celu wspierania i promowania produkcji czystej energii.
Czynsz inicjalny/postojowy
Jednorazowa lub okresowa opłata uiszczana przez dzierżawcę na rzecz wydzierżawiającego za prawo do przygotowania nieruchomości do użytkowania lub za czas, w którym nieruchomość jest zajmowana, ale nie jest jeszcze w pełni użytkowana zgodnie z przeznaczeniem określonym w umowie dzierżawy.
Czynsz podstawowy
Regularna opłata uiszczana przez dzierżawcę na rzecz wydzierżawiającego w ramach umowy dzierżawy. Czynsz podstawowy stanowi główną część wynagrodzenia za prawo do użytkowania nieruchomości i jest określony w umowie dzierżawy.
Decyzja o pozwoleniu na budowę (PnB)
Pozwolenie na budowę to decyzja administracyjna, która jest niezbędną do rozpoczęcia i prowadzenia budowy lub wykonywania robót budowlanych.
Decyzja o pozwoleniu na budowę (PnB) to decyzja administracyjna wydawana przez właściwe organy administracji architektoniczno-budowlanej, takie jak starostowie, wojewodowie oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. . Decyzja ta wydawana jest po weryfikacji przez właściwy organ projektu budowalnego, przez co stanowi decyzję zatwierdzającą go. Pozwala ona na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Aby decyzja ta stała się ostateczna, musi spełniać wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dodatkowo, przed rozpoczęciem robót budowlanych, należy zawiadomić organy nadzoru budowlanego o zamiarze rozpoczęcia tych robót w określonym terminie.
Decyzja o Środowiskowych Uwarunkowaniach (DoŚU)
Decyzja o Środowiskowych Uwarunkowaniach (DoŚU), znana również jako decyzja środowiskowa, to dokument wydawany przez odpowiedni organ administracji publicznej. Określa ona środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, które może mieć wpływ na środowisko lub zdrowie ludzi. Jest ona niezbędna do rozpoczęcia inwestycji, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko.
Proces uzyskania DoŚU obejmuje:
- Przygotowanie wniosku wraz z załącznikami w tym Kartą Informacyjną Przedsięwzięcia.
- Uzyskanie wymaganych opinii i uzgodnień.
- Przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – o ile zdecyduje o tym właściwy organ.
- Przygotowanie i złożenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
- Uzyskanie wymaganych opinii i uzgodnień.
Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
Decyzja ta jest podstawą do wydania innych decyzji administracyjnych, takich jak pozwolenie na budowę czy warunki zabudowy, i musi być brana pod uwagę przez urzędy wydające te decyzje.
Decyzja o Warunkach Zabudowy (WZ)
Warunki zabudowy to decyzja administracyjna, którą wydaje właściwy organ gminy. Określa ona możliwości i ograniczenia dotyczące zagospodarowania nieruchomości. W takiej decyzji znajdują się informacje na temat typu zabudowy, parametrów technicznych, wysokości budynku, dachu, ilości kondygnacji oraz wytycznych dotyczących zagospodarowania terenu.
Warunki zabudowy dotyczące budowy farm słonecznych mogą różnić się w zależności od lokalizacji i przepisów obowiązujących w danej gminie lub regionie.
Niemniej jednak, oto ogólne informacje:
Farmy słoneczne:
W przypadku farm słonecznych warunki zabudowy obejmują takie kwestie jak:
- Minimalna odległość od granic działki.
- Kąt nachylenia paneli słonecznych.
- Wysokość konstrukcji nośnych paneli.
- Parametry obiektów kubaturowych.
- Maksymalny udział powierzchni zabudowanej oraz minimalny udział powierzchni biologiczne czynnej.
- Wpływ na środowisko (np. ochrona przyrody, krajobraz).
- Bezpieczeństwo i dostępność terenu dla konserwacji paneli.
Pamiętaj, że dokładne wymagania będą zależały od lokalnych przepisów i specyfikacji projektu. Jeśli planujesz budowę farmy słonecznej, warto skonsultować się z lokalnym urzędem gminy lub specjalistą ds. planowania przestrzennego, aby uzyskać dokładne informacje na ten temat.
Dzierżawca
Osoba fizyczna lub prawna, która na podstawie umowy dzierżawy uzyskuje prawo do korzystania z cudzej nieruchomości (lub innego przedmiotu dzierżawy) w zamian za regularne opłaty, zwane czynszem dzierżawnym. Dzierżawca może użytkować nieruchomość zgodnie z jej przeznaczeniem oraz warunkami określonymi w umowie dzierżawy.
Przeczytaj również: Dzierżawa ziemi pod fotowoltaikę – Najważniejsze informacje
Efektywność energetyczna
Efektywność energetyczna to stosunek uzyskanej użytecznej energii do energii włożonej w proces jej wytwarzania lub użytkowania. Większa efektywność energetyczna oznacza wykorzystanie mniejszej ilości energii do osiągnięcia tego samego efektu, np. ogrzania budynku czy produkcji towarów. Poprawa efektywności energetycznej pozwala obniżyć koszty energii i zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych. Jest kluczowym elementem zrównoważonego rozwoju i transformacji energetycznej.
ETS (European Union Emissions Trading System) i ETS2
ETS (European Union Emissions Trading System) to unijny system handlu uprawnieniami do emisji CO₂, obejmujący sektor energetyczny, energochłonny przemysł oraz lotnictwo. Mechanizm opiera się na wyznaczonym limicie emisji oraz rynkowym obrocie uprawnieniami, których liczba jest stopniowo zmniejszana. ETS2 stanowi rozszerzenie systemu na nowe sektory, w szczególności transport drogowy i budynki, i będzie funkcjonował jako odrębny rynek uprawnień. W ETS2 obowiązek rozliczania emisji spoczywa na dostawcach paliw, co pośrednio wpływa na koszty energii i mobilności. Oba systemy są kluczowymi narzędziami polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej i wsparciem dla celu neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Europejski Zielony Ład
Europejski Zielony Ład to strategia Unii Europejskiej (UE) mająca na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Zakłada ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. Obejmuje zmiany w gospodarce, transporcie, przemyśle i rolnictwie, aby działały w sposób bardziej zrównoważony. Jego celem jest jednoczesna ochrona środowiska, poprawa jakości życia obywateli i wzmocnienie konkurencyjności UE.
Farma fotowoltaiczna (PV)
Farma fotowoltaiczna (PV) to specjalistyczny rodzaj elektrowni, który wykorzystuje energię słoneczną do produkcji energii elektrycznej. Składa się z wielu paneli fotowoltaicznych rozmieszczonych na dużych obszarach ziemi lub, w niektórych przypadkach, na powierzchniach wodnych w formie pływających instalacji. Panele te przetwarzają światło słoneczne na prąd elektryczny za pomocą półprzewodników, zazwyczaj wykonanych z krzemu.
Farmy fotowoltaiczne mogą mieć różne rozmiary – od małych, lokalnych instalacji o mocy kilku kilowatów (kW), do dużych instalacji o mocy kilkudziesięciu megawatów (MW), zdolnych do zasilenia tysięcy gospodarstw domowych. Są one kluczowym elementem globalnej strategii energetycznej, zmniejszając zależność od paliw kopalnych i przyczyniając się do redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Feed-in Tariff (FiT)
Feed-in Tariff (FiT), czyli taryfa gwarantowana, to mechanizm polityki państwa mający na celu przyspieszenie inwestycji w odnawialne źródła energii. Polega on na oferowaniu długoterminowych kontraktów dla producentów energii odnawialnej, zapewniając im stałe, gwarantowane ceny za wyprodukowaną energię. Dzięki temu producenci mogą liczyć na stabilne dochody, co zachęca do inwestowania w technologie takie jak energia słoneczna, wiatrowa czy biomasa.
FiT jest szczególnie korzystny dla małych i średnich producentów energii, ponieważ umożliwia im sprzedaż energii po stałej cenie, która jest zazwyczaj wyższa niż cena rynkowa. W Polsce system ten obejmuje instalacje o mocy zainstalowanej mniejszej niż 500 kW2.
Feed-in Tariff (FiT) ma zarówno zalety, jak i wady. Oto kilka z nich:
Zalety:
• FiT zapewnia stałe, gwarantowane ceny za wyprodukowaną energię, co daje producentom pewność dochodów.
• Dzięki stabilnym dochodom, FiT zachęca do inwestowania w odnawialne źródła energii, co przyczynia się do rozwoju sektora.
• Promowanie odnawialnych źródeł energii pomaga zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych i zanieczyszczenie powietrza.
• FiT wspiera rozwój nowych technologii i innowacji w dziedzinie energii odnawialnej.
Wady:
• Koszty związane z FiT mogą być przenoszone na konsumentów w postaci wyższych rachunków za energię.
• Wysokie koszty subsydiowania energii odnawialnej mogą obciążać budżet państwa.
• FiT może prowadzić do nierówności na rynku energetycznym, faworyzując producentów energii odnawialnej kosztem tradycyjnych źródeł energii.
• FiT jest zależny od polityki rządowej, co oznacza, że zmiany w przepisach mogą wpływać na stabilność systemu.
Fotowoltaika prosumencka
Fotowoltaika prosumencka to instalacja słoneczna, w której energia elektryczna jest wytwarzana głównie na własne potrzeby gospodarstwa domowego lub firmy. Nadwyżki wyprodukowanego prądu mogą być magazynowane lub oddawane do sieci energetycznej. System taki pozwala na obniżenie rachunków za prąd i zwiększenie niezależności energetycznej. Fotowoltaika prosumencka wspiera również rozwój odnawialnych źródeł energii i ogranicza emisję szkodliwych gazów.
Główny Punkt Odbioru (GPO)
Główny Punkt Odbioru (GPO) to bezobsługowy obiekt, którego celem jest odbiór energii elektrycznej z jednostek wytwórczych, takich jak farmy wiatrowe lub fotowoltaiczne, i wprowadzenie jej do systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej. W przeciwieństwie do Głównego Punktu Zasilania (GPZ), GPO nie wymaga stałej obsługi i jest zaprojektowany do automatycznego zarządzania przepływem energii.
Główny Punkt Zasilania (GPZ)
Główny Punkt Zasilania (GPZ) to stacja elektroenergetyczna, która pełni kluczową rolę w sieci dystrybucji energii elektrycznej. GPZ jest węzłem, do którego doprowadzone są linie napowietrzne średniego oraz wysokiego napięcia. Jego podstawową funkcją jest zapewnienie dostaw i koordynacja przepływu energii elektrycznej w określonym obszarze.
GPZ zasila w energię elektryczną miasta lub duże instalacje przemysłowe. W jego skład wchodzą rozdzielnice wysokiego (WN) i średniego napięcia (SN) oraz transformatory mocy. Dzięki temu możliwe jest przetwarzanie i rozdzielanie energii elektrycznej na różne poziomy napięcia, co zapewnia stabilność i bezpieczeństwo dostaw.
Hydroenergetyka
Hydroenergetyka zajmuje się produkcją energii elektrycznej przy użyciu wody. Wykorzystuje się do tego różne metody, takie jak siła grawitacji, piętrzenie wody czy przepływ wody. Elektrownie wodne, które są głównymi obiektami w hydroenergetyce, mogą być różnej wielkości – od dużych elektrowni o mocy powyżej 10 MW, po mikroelektrownie o mocy poniżej 200 kW.
Hydroenergetyka jest uważana za jedno z najefektywniejszych źródeł energii odnawialnej, ponieważ nie emituje zanieczyszczeń i pozwala na magazynowanie energii. Elektrownie wodne mogą wykorzystywać zarówno wody śródlądowe, jak i morskie, przetwarzając energię fal, prądów czy różnic temperatur na energię elektryczną.
Instalacja Hybrydowa
W kontekście energetycznym, instalacja hybrydowa to system, który łączy różne źródła energii, aby zapewnić bardziej niezawodne i efektywne zasilanie. Najczęściej spotykane instalacje hybrydowe łączą:
• Energię słoneczną (panele fotowoltaiczne) z energią wiatrową (turbiny wiatrowe).
• Energię odnawialną (np. słoneczną, wiatrową) z tradycyjnymi źródłami energii (np. generatorami diesla).
• Systemy magazynowania energii (np. baterie) z różnymi źródłami energii, aby zapewnić ciągłość dostaw.
Instalacje hybrydowe są szczególnie przydatne w miejscach, gdzie dostęp do sieci energetycznej jest ograniczony lub niestabilny. Dzięki połączeniu różnych źródeł energii, systemy te mogą zapewnić bardziej stabilne i niezawodne zasilanie, jednocześnie optymalizując koszty i minimalizując wpływ na środowisko.
Dowiedz się więcej: Instalacje hybrydowe – Rozmowa z Kamilem Kozickim
Klaster energetyczny
Klaster energetyczny to porozumienie między różnymi podmiotami, które zajmują się wytwarzaniem, dystrybucją, magazynowaniem i sprzedażą energii. Celem takich klastrów jest rozwój energetyki rozproszonej, zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii oraz poprawa bezpieczeństwa energetycznego i ochrony środowiska.
Klastry energetyczne mogą obejmować różne formy energii, takie jak energia elektryczna, ciepło, chłód czy paliwa. Działają na lokalnym poziomie, często w ramach kilku gmin lub jednego powiatu, i mogą być tworzone przez osoby fizyczne, firmy, samorządy oraz jednostki naukowe.
Kogeneracja
Kogeneracja, znana również jako skojarzona gospodarka energetyczna (ang. Combined Heat and Power, CHP), polega na jednoczesnym wytwarzaniu energii elektrycznej i ciepła w jednym procesie technologicznym. W tradycyjnych elektrowniach silniki cieplne nie przekształcają całej energii cieplnej w prąd, co prowadzi do dużych strat ciepła. Kogeneracja pozwala na wykorzystanie tego ciepła, które w przeciwnym razie zostałoby zmarnowane, co zwiększa efektywność energetyczną.
Zalety kogeneracji:
• Kogeneracja może być nawet o 70% bardziej wydajna niż oddzielna produkcja energii elektrycznej i ciepła.
• Mniejsze zużycie paliwa prowadzi do znacznych oszczędności ekonomicznych1.
• Zmniejszenie emisji CO₂ i innych szkodliwych substancji.
Zastosowania kogeneracji:
• Przemysł: Fabryki, zakłady produkcyjne.
• Budynki użyteczności publicznej: Szpitale, szkoły, biurowce.
• Sektor komunalny: Ciepłownie miejskie, oczyszczalnie ścieków.
Rodzaje kogeneracji:
• Wykorzystują ciepło spalin z turbiny gazowej, najczęściej zasilanej gazem ziemnym.
• Konkurencyjne z turbinami gazowymi do mocy około 5 MW, również zasilane gazem ziemnym.
• Używają biopaliw, co ogranicza zużycie paliw węglowodorowych i redukuje emisję CO₂.
Linia przyłączeniowa
Linia przyłączeniowa w projektach energetycznych to element infrastruktury, który łączy sieć dystrybucyjną energii elektrycznej z konkretnym obiektem, takim jak dom, biuro czy fabryka. Jest to kluczowy komponent, który umożliwia dostarczanie energii elektrycznej do budynku.
Linia przyłączeniowa składa się z kilku elementów:
- Przyłącze elektryczne: fizyczne połączenie między siecią a budynkiem.
- Złącze: miejsce, gdzie znajdują się główne bezpieczniki.
- Tablica rozdzielcza: rozdziela energię na poszczególne obwody w budynku.
- Licznik energii: mierzy zużycie energii elektrycznej.
Magazyn Energii (ESS)
Energy Storage System (System Magazynowania Energii). Jest to technologia, która umożliwia przechowywanie energii w różnych formach (np. elektrycznej, cieplnej) i jej późniejsze wykorzystanie. Systemy magazynowania energii są kluczowe dla stabilizacji sieci energetycznych, integracji odnawialnych źródeł energii oraz poprawy efektywności energetycznej.
Przeczytaj też: Dzierżawa pod fotowoltaikę i magazyn energii – Przewodnik
Magazyny elektrochemiczne:
• Baterie litowo-jonowe: Najczęściej stosowane w domowych systemach magazynowania energii oraz w pojazdach elektrycznych.
• Baterie kwasowo-ołowiowe: Starsza technologia, nadal używana w niektórych zastosowaniach, takich jak zasilanie awaryjne.
Magazyny mechaniczne:
• Elektrownie szczytowo-pompowe: Woda jest pompowana do wyżej położonego zbiornika, a następnie spuszczana, aby generować energię elektryczną.
• Systemy magazynowania energii w sprężonym powietrzu (CAES): Energia jest przechowywana poprzez sprężanie powietrza, które następnie jest uwalniane, aby napędzać turbiny.
Magazyny termiczne:
• Magazyny ciepła: Energia jest przechowywana w postaci ciepła, na przykład w zbiornikach z wodą lub materiałach zmiennofazowych.
• Magazyny chłodu: Energia jest przechowywana w postaci chłodu, na przykład w lodzie lub innych materiałach chłodzących.
Magazyny kinetyczne:
- Koła zamachowe: Energia jest przechowywana w postaci energii kinetycznej obracającego się koła zamachowego, które może szybko uwolnić energię, gdy jest potrzebna.
Przeczytaj też: Jaki grunt nadaje się pod magazyn energii?
Magazyny ciepła i chłodu (Thermal Energy Storage)
Magazyny ciepła i chłodu to rozwiązania umożliwiające czasowe przechowywanie energii w postaci ciepła lub chłodu. Zgromadzona energia jest wykorzystywana w późniejszym czasie, gdy wzrasta zapotrzebowanie na ogrzewanie lub chłodzenie. Systemy TES pomagają obniżyć koszty energii i zwiększyć stabilność oraz efektywność systemów energetycznych.
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP)
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) to akt prawa miejscowego, uchwalany przez radę miasta lub gminy. Reguluje sposób wykorzystania obszaru na terenie danej gminy lub miasta. MPZP jest ważny tylko na obszarze, który go uchwalił, i określa przeznaczenie oraz sposób zagospodarowania terenu. W dokumencie MPZP znajdują się informacje dotyczące:
• Przeznaczenia terenów: Określa, do czego można wykorzystać poszczególne działki.
• Zasad ochrony i kształtowania przestrzeni: Wskazuje, jak utrzymać ład przestrzenny i krajobrazowy.
• Zasad kształtowania zabudowy: Obejmuje m.in. wysokość budynków, linie zabudowy i gabaryty obiektów.
• Wskaźników zagospodarowania terenu: Określa intensywność zabudowy, udział powierzchni biologicznie czynnej i inne parametry.
• Ograniczeń w użytkowaniu terenów: W tym zakaz zabudowy i szczególne warunki zagospodarowania. MPZP wpływa na wartość nieruchomości i kształtuje przyszłe otoczenie działek
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) jest kluczowy przy budowie farm fotowoltaicznych. Oto, jak to działa:
• Plan miejscowy: Farmy fotowoltaiczne mogą powstawać wyłącznie na podstawie zapisów MPZP. Wcześniej instalacje OZE mogły być realizowane także na podstawie decyzji o warunkach zabudowy (decyzji WZ), ale teraz MPZP jest wymagane.
• Obszary pod OZE: Gmina musi wyznaczyć obszary pod instalacje OZE w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. To oznacza, że tereny pod farmy fotowoltaiczne są określone w planie miejscowym.
• Wprowadzone zmiany: Nowe przepisy ułatwiają rozwój elektrowni fotowoltaicznych, ale niektórzy obawiają się, że mogą wyhamować rozwój dużych farm fotowoltaicznych w Polsce.
Miks energetyczny
Miks energetyczny to struktura źródeł energii wykorzystywanych do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej w danym kraju lub regionie. Obejmuje on zarówno źródła odnawialne, jak i konwencjonalne, takie jak węgiel, gaz, energia jądrowa czy odnawialne źródła energii. Miks energetyczny pokazuje udział procentowy poszczególnych źródeł w całkowitej produkcji energii. Jego kształt ma wpływ na bezpieczeństwo energetyczne, koszty energii oraz poziom emisji zanieczyszczeń.
Net-metering
Net-metering, czyli opomiarowanie netto, to system rozliczania energii elektrycznej, który pozwala właścicielom mikroinstalacji fotowoltaicznych na bilansowanie ilości energii wyprodukowanej i zużytej. W praktyce oznacza to, że nadwyżka energii wyprodukowanej przez instalację fotowoltaiczną jest przesyłana do sieci energetycznej, a w okresach, gdy produkcja energii jest mniejsza niż zapotrzebowanie (np. w nocy), można tę nadwyżkę odebrać.
Dzięki temu systemowi prosumenci (czyli producenci i jednocześnie konsumenci energii) mogą efektywnie zarządzać swoją energią, zmniejszając rachunki za prąd1. W Polsce, za każdą 1 kWh energii oddanej do sieci, można odebrać 0,8 kWh (dla instalacji do 10 kW) lub 0,7 kWh (dla instalacji od 10 do 50 kW).
Neutralność klimatyczna
Neutralność klimatyczna to stan, w którym działalność człowieka nie powoduje wzrostu stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze. Osiąga się ją poprzez ograniczanie emisji oraz kompensowanie pozostałych emisji, np. przez sadzenie lasów lub inwestycje w technologie pochłaniające CO₂. Celem neutralności klimatycznej jest zatrzymanie zmian klimatu i ochrona środowiska naturalnego. Jest kluczowym elementem polityki klimatycznej wielu krajów i strategii takich jak Europejski Zielony Ład.
Niskie napięcie (nN)
Niskie napięcie (nN) to napięcie elektryczne, które nie przekracza wartości 1 kV (1000 woltów) dla prądu przemiennego lub 1,5 kV (1500 woltów) dla prądu stałego. Jest ono powszechnie stosowane w instalacjach elektrycznych w budynkach mieszkalnych, biurowych i przemysłowych, takich jak oświetlenie, sprzęt AGD i RTV
Odmowa określenia warunków przyłączania
Odmowę określenia Warunków Przyłączeniowych (WP) do sieci dystrybucyjnej można otrzymać w kilku przypadkach, na przykład:
- Gdy planowany obiekt budowlany lub instalacja znajduje się na terenie, gdzie nie ma technicznej możliwości przyłączenia do istniejącej sieci dystrybucyjnej.
- Jeśli przyłączenie obiektu mogłoby zagrozić bezpieczeństwu lub stabilności pracy sieci dystrybucyjnej.
- W sytuacji, gdy wnioskodawca nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach prawa, takich jak brak niezbędnych dokumentów lub nieprawidłowo wypełniony wniosek.
- Kiedy istniejące przyłącze lub sieć są przeładowane i nie mogą przyjąć dodatkowego obciążenia bez rozbudowy lub modernizacji.
- Jeżeli realizacja przyłączenia wymagałaby nieproporcjonalnie wysokich kosztów ze strony operatora sieci, które nie zostałyby pokryte przez wnioskodawcę.
Warto zaznaczyć, że odmowa powinna być zawsze dokładnie uzasadniona przez operatora sieci, a wnioskodawca ma prawo do odwołania się od decyzji do właściwego organu nadzoru energetycznego. Ponadto, operator sieci powinien wskazać, jakie działania można podjąć, aby ewentualnie zmienić warunki i umożliwić.
Odnawialne źródła Energii (OZE)
Odnawialne źródła energii (OZE) to źródła, których wykorzystanie nie powoduje długotrwałego deficytu, ponieważ zasoby szybko się odnawiają. W skali ludzkiego czasu są trwałe i niezmienne. Obejmują m.in.:
- Energetykę wiatrową: produkcja energii z wiatru w specjalnych turbinach na lądzie (onshore wind) lub na morzach i oceanach (offshore wind).
- Energetykę solarną: wytwarzanie energii i ciepła z promieniowania słonecznego za pomocą instalacji fotowoltaicznych. Kolektory wytwarzają energię cieplną.
- Energetykę wodną: przetwarzanie siły płynącej lub opadającej wody w energię kinetyczną za pomocą specjalnych budowli hydrotechnicznych.
- Energetykę geotermalną: wykorzystanie zasobów ciepła pod powierzchnią Ziemi.
- Energetykę pochodzącą z biomasy: przetwarzanie biomasy (np. z produktów rolnych, odpadów) w paliwa stałe, płynne lub gazowe1234.
Przeczytaj też: Co to jest energia?
Off-grid
System off-grid to niezależny system energetyczny, który nie jest podłączony do publicznej sieci elektrycznej. Najczęściej wykorzystuje odnawialne źródła energii, takie jak panele fotowoltaiczne lub turbiny wiatrowe. Energia jest gromadzona w magazynach energii, dzięki czemu może być wykorzystywana również w okresach braku produkcji prądu. Systemy off-grid stosuje się głównie w miejscach oddalonych od infrastruktury energetycznej lub tam, gdzie liczy się pełna niezależność energetyczna.
On-grid
Instalacja on-grid to system fotowoltaiczny, który jest połączony z publiczną siecią energetyczną. Oznacza to, że energia wyprodukowana przez panele słoneczne może być na bieżąco zużywana w gospodarstwie domowym, a nadwyżka przesyłana do sieci energetycznej. W przypadku, gdy instalacja nie wytwarza wystarczającej ilości energii (np. w nocy lub zimą), można pobierać energię z sieci.
Zalety:
- Niższe koszty inwestycyjne: Instalacje on-grid są zazwyczaj tańsze w porównaniu do systemów off-grid, ponieważ nie wymagają drogich akumulatorów do magazynowania energii.
- Prostota instalacji: Podłączenie do sieci energetycznej jest stosunkowo proste i wymaga mniej formalności.
- Możliwość sprzedaży nadwyżek energii: Nadwyżki wyprodukowanej energii mogą być przesyłane do sieci, co pozwala na uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych.
Wady:
- Uzależnienie od sieci energetycznej: W przypadku awarii sieci energetycznej, instalacja on-grid przestaje działać, co oznacza brak dostępu do energii.
- Brak pełnej niezależności energetycznej: W przeciwieństwie do systemów off-grid, instalacje on-grid nie zapewniają pełnej autonomii energetycznej.
- Brak ulgi dla nowych prosumentów: Nowi prosumenci mogą nie korzystać z ulg podatkowych, które były dostępne wcześniej.
Offset węglowy
Offset węglowy, znany również jako kompensacja emisji dwutlenku węgla, to proces redukcji lub usuwania emisji gazów cieplarnianych z atmosfery w celu zrównoważenia emisji wytworzonych w innym miejscu12.
Offsety węglowe mogą obejmować różne działania, takie jak:
- Sadzenie drzew: Drzewa pochłaniają dwutlenek węgla podczas fotosyntezy.
- Projekty odnawialnych źródeł energii: Inwestowanie w energię słoneczną, wiatrową lub wodną, które zastępują paliwa kopalne.
- Ochrona lasów: Zapobieganie wycince lasów, które są naturalnymi pochłaniaczami dwutlenku węgla.
Firmy i osoby prywatne mogą kupować kredyty węglowe, które reprezentują redukcję jednej tony dwutlenku węgla lub jego ekwiwalentu. Dzięki temu mogą one kompensować swoje emisje, które są trudne do uniknięcia.
Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD)
Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD) to przedsiębiorstwo energetyczne, które zajmuje się dystrybucją energii elektrycznej lub paliw gazowych. OSD jest odpowiedzialny za:
• Prowadzenie ruchu sieciowego w sieci dystrybucyjnej,
• Zapewnienie bieżącego i długookresowego bezpieczeństwa funkcjonowania sieci,
• Eksploatację, konserwację i remonty sieci dystrybucyjnej,
• Planowanie i realizację niezbędnej rozbudowy sieci, w tym połączeń z innymi systemami1.
W Polsce, lista przedsiębiorstw posiadających status OSD jest publikowana przez Urząd Regulacji Energetyki (URE). Większość punktów poboru energii elektrycznej jest obsługiwana przez kilku głównych operatorów działających w ramach większych grup energetycznych.
Operator Systemu Przesyłowego (OSP)
Operator Systemu Przesyłowego (OSP) to przedsiębiorstwo energetyczne, które zajmuje się przesyłaniem energii elektrycznej lub paliw gazowych. Jest on odpowiedzialny za:
• Ruch sieciowy w systemie przesyłowym,
• Bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu,
• Eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci przesyłowej,
• Połączenia z innymi systemami gazowymi lub elektroenergetycznymi.
W Polsce, funkcję OSP pełnią Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE), które są odpowiedzialne za zapewnienie niezawodnej pracy sieci przesyłowej i dostaw energii elektrycznej do wszystkich regionów kraju.
Opłata przyłączeniowa
Koszt, który ponosi inwestor w związku z przyłączeniem nowej instalacji do sieci elektroenergetycznej. Opłata ta jest naliczana przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD) lub Operatora Systemu Przesyłowego (OSP) i pokrywa koszty związane z realizacją niezbędnych prac technicznych oraz administracyjnych.
Pakiet Fit for 55
Pakiet „Fit for 55” to zestaw inicjatyw legislacyjnych Unii Europejskiej mających na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 i osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Obejmuje zmiany w przepisach dotyczących energetyki, transportu, przemysłu i budownictwa. Zakłada m.in. rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawę efektywności energetycznej oraz zaostrzenie norm emisyjnych. Celem pakietu jest przyspieszenie transformacji energetycznej i realizacja założeń Europejskiego Zielonego Ładu.
Plan Ogólny (PO)
Plan Ogólny (PO) to nowy akt planowania przestrzennego, który zastępuje dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Jest to akt prawa miejscowego, co oznacza, że ma moc prawną w określonym obszarze. Oznacza to, że jest wiążący dla mieszkańców, przedsiębiorców i instytucji działających w danym miejscu. W przypadku Planu Ogólnego w budownictwie, jest to planowanie przestrzenne, które reguluje zagospodarowanie terenu na poziomie gminy.
Plan Ogólny stanowi podstawę do uchwalania bardziej szczegółowych planów miejscowych oraz wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
Plan Ogólny musi być uchwalony obligatoryjnie dla całej gminy, a gminy mają czas do 30 czerwca 2026 roku na jego uchwalenie. Ustalenia w Planie Ogólnym stanowią podstawę do uchwalania planów miejscowych oraz wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
Polska Strategia Wodorowa
Polska Strategia Wodorowa to dokument przyjęty przez rząd, który określa kierunki rozwoju technologii wodorowych w Polsce do 2030 roku, z wizją do 2040 roku. Strategia zakłada rozwój produkcji wodoru nisko- i zeroemisyjnego, w tym zielonego wodoru z odnawialnych źródeł energii, oraz jego zastosowanie w przemyśle, transporcie i energetyce. Celem jest wsparcie transformacji energetycznej Polski, ograniczenie emisji CO₂, rozwój nowych technologii i stworzenie krajowego rynku wodorowego opartego na bezpiecznej i efektywnej infrastrukturze.
Pompy ciepła
Pompa ciepła wykorzystuje energię zakumulowaną w środowisku naturalnym, pobierając ją z powietrza, gruntu lub wody, a następnie przekazując do systemu grzewczego budynku. Urządzenie może pracować zarówno na potrzeby ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej, jak i chłodzenia pomieszczeń latem.
Power Purchase Agreement (PPA)
Power Purchase Agreement (PPA) Off-grid to umowa zakupu energii elektrycznej między producentem energii a odbiorcą, w której energia jest wytwarzana i zużywana poza siecią elektroenergetyczną. W takim układzie energia jest zazwyczaj generowana przez odnawialne źródła energii, takie jak panele słoneczne lub turbiny wiatrowe, i bezpośrednio dostarczana do odbiorcy bez korzystania z publicznej sieci energetycznej.
Power Purchase Agreements (PPA) zyskują na popularności w Polsce, szczególnie w kontekście rosnących cen energii i zmniejszającej się atrakcyjności aukcji na odnawialne źródła energii1. W ostatnich latach wiele firm decyduje się na zawieranie umów PPA, aby zabezpieczyć dostawy energii po przewidywalnych cenach i wspierać swoje cele zrównoważonego rozwoju.
Jednakże, rynek PPA w Polsce napotyka również pewne wyzwania, takie jak zmiany regulacyjne, które mogą wpływać na atrakcyjność tych umów. Mimo to, korporacyjne PPA (cPPA) stają się coraz bardziej powszechne, zwłaszcza w sektorze przemysłowym.
Prosument
Termin łączący słowa „producent” i „konsument”, który odnosi się do podmiotów, najczęściej gospodarstw domowych lub małych przedsiębiorstw, które jednocześnie produkują i konsumują energię elektryczną. Prosument wytwarza energię i wykorzystuje ją na własne potrzeby, a nadwyżkę energii może przekazywać do sieci elektroenergetycznej.
Rozproszone źródła energii
Rozproszone źródła energii to niewielkie instalacje wytwarzające energię elektryczną lub cieplną w pobliżu miejsca jej zużycia. Mogą to być zarówno źródła odnawialne, jak panele fotowoltaiczne czy turbiny wiatrowe, jak i konwencjonalne, np. małe kotłownie gazowe. Ich celem jest zwiększenie niezależności energetycznej i ograniczenie strat przesyłowych. Rozproszone źródła energii wspierają też rozwój lokalnej energetyki i efektywność systemu energetycznego.
SCADA
SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) to system informatyczny służący do monitorowania i sterowania procesami technologicznymi oraz produkcyjnymi. Umożliwia zbieranie i wizualizację danych z urządzeń (m.in. sterowników PLC i czujników), zdalne sterowanie procesami, archiwizację danych oraz tworzenie raportów. System SCADA integruje wiele urządzeń i protokołów komunikacyjnych, zapewniając centralny nadzór nad infrastrukturą techniczną.
Rozwinięciem możliwości klasycznych systemów SCADA jest EMACS, autorska platforma Electrum, łącząca funkcje SCADA z zaawansowaną analizą biznesową. EMACS integruje dane z wielu źródeł w jednej spójnej platformie i umożliwia monitorowanie, kontrolę oraz analizę procesów związanych z wytwarzaniem, magazynowaniem i wykorzystaniem energii z OZE.
Więcej informacji o systemie EMACS.
Służebność przesyłu
Rodzaj ograniczonego prawa rzeczowego, które umożliwia przedsiębiorcy przesyłowemu (np. operatorowi sieci elektroenergetycznej, gazowej, wodociągowej) korzystanie z cudzej nieruchomości w celu budowy, eksploatacji, utrzymania i konserwacji urządzeń służących do przesyłu energii, gazu, wody itp. Jest to prawo niezbędne do zapewnienia funkcjonowania infrastruktury przesyłowej na danym terenie.
Smart Grid
Smart Grid to inteligentna sieć energetyczna, która wykorzystuje nowoczesne technologie do optymalizacji produkcji, przesyłu i konsumpcji energii elektrycznej. Główne cechy Smart Grid obejmują:
- Komunikację: Umożliwia dwukierunkową komunikację między wytwórcami, odbiorcami i magazynami energii.
- Automatyzację: Systemy kontrolne automatycznie reagują na zmiany w sieci, minimalizując straty i zapewniając stabilność dostaw.
- Integracja odnawialnych źródeł energii: Ułatwia włączenie energii odnawialnej, takiej jak energia słoneczna i wiatrowa, do sieci energetycznej.
- Inteligentne liczniki: Zbierają dane o zużyciu energii w czasie rzeczywistym, co pozwala na lepsze zarządzanie produkcją i konsumpcją.
Spółdzielnia energetyczna
Spółdzielnia energetyczna to forma zrzeszenia osób fizycznych lub prawnych, które wspólnie wytwarzają, magazynują i zarządzają energią elektryczną, biogazem, biometanem lub ciepłem, korzystając z odnawialnych źródeł energii
Główne cele spółdzielni energetycznych to:
- Produkcja energii: Wytwarzanie energii z odnawialnych źródeł, takich jak panele fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe czy biogazownie.
- Magazynowanie energii: Przechowywanie wyprodukowanej energii, aby móc ją wykorzystać w późniejszym czasie.
- Zarządzanie energią: Efektywne zarządzanie produkcją i zużyciem energii wśród członków spółdzielni.
Spółdzielnie energetyczne działają głównie na terenach wiejskich i wiejsko-miejskich, promując lokalną niezależność energetyczną i przyczyniając się do ochrony środowiska.
Ślad węglowy (Carbon footprint)
Ślad węglowy to całkowita ilość gazów cieplarnianych, głównie dwutlenku węgla (CO₂), emitowanych bezpośrednio lub pośrednio w wyniku działalności człowieka, produkcji towarów, transportu, wytwarzania energii czy konsumpcji dóbr i usług. Wyraża się go w ekwiwalencie CO₂ ( tCO2e). Ślad węglowy pozwala ocenić wpływ danej firmy lub produktu na zmiany klimatu i służy jako narzędzie do planowania działań ograniczających emisje, np. poprzez zwiększenie efektywności energetycznej, stosowanie odnawialnych źródeł energii czy zmiany w stylu życia i produkcji.
Średnie napięcie (SN)
Średnie napięcie (SN) to napięcie elektryczne w zakresie od 1 kV do 60 kV. Jest ono używane głównie w sieciach elektroenergetycznych do przesyłania energii na średnie odległości oraz do zasilania maszyn elektrycznych dużej mocy. W Polsce najczęściej spotykane napięcia średnie to 15 kV i 20 kV.
Transformacja energetyczna
Transformacja energetyczna to długofalowy proces zmian w sposobie wytwarzania, dystrybucji i zużycia energii, obejmujący sferę technologiczną, gospodarczą i społeczną. Jej istotą jest odejście od wysokoemisyjnych paliw kopalnych na rzecz odnawialnych źródeł energii oraz technologii nisko‑ i zeroemisyjnych, takich jak energetyka jądrowa czy zielony wodór. Celem transformacji jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego oraz zmniejszenie presji na środowisko naturalne. Proces ten zakłada m.in. elektryfikację kolejnych sektorów gospodarki, poprawę efektywności energetycznej oraz rozwój energetyki rozproszonej. Ważnym elementem transformacji jest także wymiar społeczny, zapewniający sprawiedliwy przebieg zmian i przeciwdziałanie wykluczeniu energetycznemu.
Dowiedź się więcej o transformacji energetycznej.
Warunki Przyłączenia (WP)
Warunki Przyłączenia (WP) do sieci dystrybucyjnej to dokument, który określa wymagania techniczne, jakie musi spełnić przyłączany podmiot oraz operator sieci dystrybucyjnej, aby móc przyłączyć obiekt do sieci. Procedura przyłączenia rozpoczyna się od złożenia wniosku WP i jest niezbędna do uzyskania możliwości korzystania z energii elektrycznej w danym obiekcie.
Warunki Przyłączenia zawierają między innymi:
• Szczegółowe informacje dotyczące lokalizacji przyłącza,
• Określenie parametrów technicznych przyłącza,
• Wymagania dotyczące urządzeń pomiarowych i zabezpieczających,
• Warunki techniczne, które muszą być spełnione przez instalację odbiorcy.
Dokument ten jest integralną częścią umowy o przyłączenie i ma ważność 2 lata od daty dostarczenia do wnioskodawcy. Jeśli w tym czasie zostanie zawarta umowa o przyłączenie, termin ważności warunków przyłączenia wydłuża się na okres ważności tej umowy.
WTG
Skrót WTG w energetyce oznacza Wind Turbine Generator, czyli generator turbiny wiatrowej. Jest to urządzenie, które przekształca energię kinetyczną wiatru na energię elektryczną. WTG składa się z kilku kluczowych komponentów:
• Wirnik: Składa się z łopat, które obracają się pod wpływem wiatru.
• Generator: Przekształca energię mechaniczną z wirnika na energię elektryczną.
• Wieża: Podtrzymuje wirnik i generator na odpowiedniej wysokości, aby maksymalnie wykorzystać prędkość wiatru.
• System sterowania: Monitoruje i optymalizuje działanie turbiny, zapewniając jej efektywność i bezpieczeństwo.
WTG są kluczowym elementem farm wiatrowych, które stanowią jedno z najważniejszych źródeł odnawialnej energii na świecie.
WTG (Wind Turbine Generator) i elektrownia wiatrowa to nie to samo, choć są ze sobą ściśle powiązane. WTG to pojedyncza turbina wiatrowa, elektrownia wiatrowa to zespół wielu turbin wiatrowych zlokalizowanych w jednym miejscu, które razem produkują energię elektryczną. Elektrownie wiatrowe mogą być lądowe lub morskie i często nazywane są farmami wiatrowymi.
Dowiedz się więcej z artykułu: Budowa turbiny wiatrowej
Wydzierżawiający
Osoba fizyczna lub prawna, która na podstawie umowy dzierżawy oddaje swoją nieruchomość (lub inny przedmiot dzierżawy) do użytkowania dzierżawcy w zamian za regularne opłaty, zwane czynszem dzierżawnym. Wydzierżawiający pozostaje właścicielem nieruchomości, zachowując swoje prawa własności, podczas gdy dzierżawca uzyskuje prawo do jej użytkowania zgodnie z warunkami umowy.
Wysokie napięcie (WN)
Wysokie napięcie (WN) to napięcie elektryczne powyżej 60 kV, używane głównie do przesyłania energii elektrycznej na duże odległości. Wysokie napięcie zwiększa efektywność przesyłu energii, zmniejszając straty mocy. W Polsce typowe wartości wysokiego napięcia to 110 kV.
Zaliczka przyłączeniowa
Kwota wpłacana przez inwestora na poczet przyszłych kosztów związanych z przyłączeniem nowej instalacji do sieci elektroenergetycznej. Jest to część całkowitej opłaty przyłączeniowej, którą inwestor wpłaca z góry, aby zabezpieczyć realizację prac przyłączeniowych przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD) lub Operatora Systemu Przesyłowego (OSP).
Zielony wodór
Zielony wodór to wodór wytwarzany w sposób zrównoważony, bez emisji CO₂, najczęściej poprzez elektrolizę wody z wykorzystaniem energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii (OZE), takich jak wiatr czy słońce.
Dowiedz się więcej: Jak powstaje zielony wodór?